C/O và các FTA của Việt Nam: cập nhật 2026, điểm khó cần lưu ý

Việt Nam hiện có bao nhiêu FTA

Tính đến giữa 2026, Việt Nam đã ký kết và cơ bản kết thúc đàm phán 18 FTA, sau khi hoàn tất đàm phán FTA với khối EFTA (Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland, Liechtenstein) vào tháng 6/2026. Các FTA lớn đang thực thi gồm: ATIGA (ASEAN), ACFTA (ASEAN–Trung Quốc), AKFTA (ASEAN–Hàn Quốc), AJCEP, VJEPA (Nhật Bản), AANZFTA (Úc–New Zealand), AIFTA (Ấn Độ), VKFTA (Hàn Quốc song phương), VCFTA (Chile), VN–EAEU FTA, CPTPP, AHKFTA (Hong Kong), EVFTA (EU), UKVFTA (Anh), RCEP, và VN–Israel FTA.

Điểm mới đáng chú ý nhất: CEPA Việt Nam – UAE

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (CEPA) giữa Việt Nam và UAE chính thức có hiệu lực từ 3/2/2026 — đây là FTA đầu tiên Việt Nam ký với một quốc gia Ả Rập, mở ra cánh cửa vào thị trường Trung Đông và châu Phi. CEPA gồm 18 chương, 15 phụ lục, bao trùm thương mại hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, hải quan và quy tắc xuất xứ.

Các mẫu C/O tương ứng theo từng FTA

Mỗi FTA có form C/O riêng, khai sai form là nguyên nhân phổ biến khiến hàng bị từ chối hưởng ưu đãi:

• ATIGA: Form D
• ACFTA: Form E
• AKFTA: Form AK
• AJCEP: Form AJ
• AIFTA: Form AI
• EVFTA: không dùng C/O truyền thống — tự chứng nhận xuất xứ qua mã số REX, hoặc mẫu EUR.1 với lô hàng vượt ngưỡng giá trị
• CPTPP: cho phép tự chứng nhận xuất xứ (self-certification), không bắt buộc xin C/O từ cơ quan quản lý
• RCEP: Form RCEP, quy định theo Thông tư 05/2022/TT-BCT

Những điểm khó thường gặp khi xin/khai C/O

Sai lệch tiêu chí xuất xứ (hàng hóa có xuất xứ thuần túy – WO, hay đạt tiêu chí chuyển đổi mã số hàng hóa – CTC, hay đạt tỷ lệ hàm lượng giá trị khu vực – VA/RVC) là lỗi phổ biến nhất, đặc biệt với hàng có nguyên liệu nhập khẩu từ nhiều nước. C/O thường có hiệu lực 12 tháng kể từ ngày cấp, và doanh nghiệp phải lưu trữ hồ sơ gốc tối thiểu 5 năm để phục vụ kiểm tra sau thông quan. Với cơ chế tự chứng nhận (EVFTA, CPTPP), doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm về tính chính xác của khai báo xuất xứ — rủi ro pháp lý cao hơn C/O do cơ quan có thẩm quyền cấp.